Ο Μίκης Θεοδωράκης και οι φίλοι του στην Κρήτη

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΜΙΚΗ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ AMBITO FINANCIERO

E-mail Εκτύπωση
Share
1. Ποια αιτία σας οδήγησε να δημιουργήσετε μια Ορχήστρα στην προηγούμενη δεκαετία;

Μ.Θ. Η πρωτοβουλία για την δημιουργία της Ορχήστρας δεν προήλθε από μένα αλλά από τους ίδιους τους μουσικούς, που με παρακάλεσαν να τους «δώσω» το όνομά μου. Επειδή μερικοί ήταν παλιοί συνεργάτες μου και προ παντός άξιοι μουσικοί όπως και όλοι οι υπόλοιποι, συμφώνησα μαζί τους. Υπήρξε όμως και υπάρχει πάντοτε και ένας σημαντικός αντικειμενικός λόγος κι αυτός είναι το γεγονός ότι τα τραγούδια μου είναι πολλά (77 κύκλοι), οι Έλληνες εξακολουθούν να τα αγαπούν και έπρεπε να βρεθεί τρόπος να παρουσιάζονται πολλά μαζί σε πολλές συναυλίες.

2. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά της Ορχήστρας σας και ποια τα σημεία σύγκρισης με άλλα σχήματα που παίζουν κατ' εξοχήν ελληνική μουσική;

Μ.Θ. Τα τραγούδια μου γενικώς έχουν τις ρίζες τους στη σύγχρονη λαϊκή μας μουσική και προ παντός στη Βυζαντινή μουσική παράδοση. Έχουν όμως δύο διακριτικά στοιχεία: Πρώτον βασίζονται σε κείμενα των πιο σπουδαίων Ελλήνων ποιητών (και ορισμένα ακόμα και ξένων όπως ο Pablo Neruda) και Δεύτερον ορισμένα έχουν στοιχεία συμφωνικής μουσικής (λ.χ. Λαϊκά Ορατόρια). Έτσι όσον αφορά τον λαϊκό τους χαρακτήρα χρησιμοποιώ τα μπουζούκια, ενώ για τον «δεύτερο» χαρακτήρα τους, το κλασσικό πιάνο, όμποε και βιολοντσέλο. Τα υπόλοιπα όργανα είναι κοινά και στις δύο περιπτώσεις.

3. Όσον αφορά στην ένταξη των μουσικών στην Ορχήστρα σας, από ποιους και πώς γίνεται η επιλογή και ποια τα κριτήρια αυτής (μουσική παιδεία κ.λπ.);

Μ.Θ. Βασικό κριτήριο, όπως σε κάθε καλή ορχήστρα, είναι η αξία και η ποιότητα των μουσικών. Υπάρχει ακόμα και το στοιχείο της διαρκούς ανανεώσεως με νέο αίμα. Λ.χ. με ιδιαίτερη χαρά και υπερηφάνεια βλέπω να συμμετέχει ο εγγονός μου Στέφανος στα κρουστά του Canto General σ' αυτή την τουρνέ. Έχει κάνει αυστηρές σπουδές και φυσικά «κέρδισε» την έγκρισή μου στις πρόβες που προηγήθηκαν. Εδώ οφείλω να σημειώσω ότι η κόρη μου Μαργαρίτα υπήρξε από την αρχή η ψυχή της Ορχήστρας (διευθύνει εξ άλλου τον Μουσικό Εκδοτικό Οίκο «Ρωμανός» που ασχολείται με την έκδοση και διάδοση των Μουσικών μου Απάντων). Επίσης είναι αυτή που είχε την ιδέα για την συνοδεία της μουσικής με ειδικά video, τα οποία «συλλαμβάνει» και εκτελεί η ίδια. Επομένως μπορεί να λείπω εγώ, όμως ήδη δυο μέλη της οικογένειάς μου με αντιπροσωπεύουν, ελπίζω επιτυχώς.

4. Μπορείτε να φανταστείτε την απήχηση της προσωπικότητάς σας όχι μόνο στον κόσμο της μουσικής, αλλά και στον κόσμο του κινηματογράφου. Γιατί δεν θα συνοδεύσετε την Ορχήστρα;

Μ.Θ. Δυστυχώς πέρασε για μένα ανεπιστρεπτί η εποχή που διηύθυνα ο ίδιος τη μουσική μου και στις τέσσερις Ηπείρους, όπου έδωσα συνολικά 2.000 συναυλίες. Η ηλικία μου πια δεν μου επιτρέπει να ξαναζήσω εκείνες τις μεγάλες συγκινήσεις.

5. Με το πέρασμα των χρόνων, τι είναι αυτό που κρατάτε από το μουσικό σας έργο; Ποια μουσική σας αντιπροσωπεύει περισσότερο;

Μ.Θ. Πριν λίγο καιρό με τη Συμφωνική του Μοντεβίδεο -στη γειτονιά σας- δόθηκαν δύο έργα μου συμφωνικής μουσικής: 7 μέρη του Canto General για χορωδία και συμφωνική ορχήστρα και η Σουίτα Μπαλέτου Los Amantes de Teruel. Τα έργα μου για συμφωνική ορχήστρα, μπαλέτο, όπερες, καντάτες, ορατόρια, μουσική δωματίου κλπ. ξεπερνούν τα εκατό. Οι 77 κύκλοι τραγουδιών αποτελούν μόνο ένα μέρος του συνόλου της μουσικής μου δημιουργίας. Για τον λόγο αυτό σας εσωκλείω τον κατάλογο του «Ρωμανός» με τα «'Απαντα», για να έχετε κάποια εικόνα. Υπήρξα ταυτόχρονα δημιουργός τραγουδιών και συμφωνιστής και θεωρώ ως κορύφωση του μουσικού μου έργου τις τέσσερις όπερες «Μήδεια», «Ηλέκτρα», «Αντιγόνη» και «Λυσιστράτη», που ελπίζω κάποτε να τις ακούσετε, διότι κυκλοφορούν διεθνώς εδώ και αρκετά χρόνια.

6. Παράλληλα με ένα μεγάλο μέρος του έργου σας που έχει υπάρξει ανεξάρτητο από την εικόνα, ένα εξίσου μεγάλο μέρος του είναι στενά συνδεδεμένο με τον κινηματογράφο. Τι σας οδήγησε σ' αυτόν το δρόμο;

Μ.Θ. Για έναν σύγχρονο συνθέτη το μόνο επικερδές επάγγελμα είναι η μουσική για κινηματογράφο. Για μένα τουλάχιστον υπήρξε η κύρια οικονομική βάση, πάνω στην οποία μπόρεσα να στηρίξω την οικογένειά μου. Υπάρχουν φυσικά και τα ποσοστά από τις εκτελέσεις των έργων και κυρίως από την πώληση των δίσκων. Θα πρέπει όμως να υπάρξει μεγάλος αριθμός για να μπορέσει κανείς να ζήσει αξιοπρεπώς. Ο κινηματογράφος επί πλέον είναι κάτι που μου αρέσει πολύ, αρκεί βεβαίως να έχει κανείς την τύχη όπως εγώ, να συνεργαστεί με σπουδαίους σκηνοθέτες σε σπουδαία έργα. Τότε η εργασία γίνεται απόλαυση και η μουσική σύνθεση αληθινή δημιουργία. Εν τούτοις δεν θεωρώ καμμία από τις μουσικές που έγραψα για τον κινηματογράφο άξια να μνημονευτεί στον Κατάλογο των Έργων μου.

7. Στις δεκαετίες του '60 και '70 το όνομά σας συνδέθηκε πολύ στενά με τα απελευθερωτικά κινήματα σ' ολόκληρο τον κόσμο και ειδικά στη Λατινική Αμερική. Πως γεννήθηκε και αναπτύχθηκε αυτή η σχέση ανάμεσα σε εσάς και τις χώρες μας; Γιατί διαλέξατε να μας κάνετε αυτήν την τιμή;

Μ.Θ. Η εξήγηση βρίσκεται στην κοινή μας μοίρα, που συνοψίζεται σε δυο λέξεις: ΗΠΑ και Στρατιωτική Δικτατορία. Αν και μας χωρίζουν χιλιάδες χιλιόμετρα, οι εμπειρίες μας υπήρξαν κοινές. Χωρίς αυτά τα κακά δαιμόνια οι λαοί μας θα μπορούσαν να ζήσουν ελεύθεροι και ευτυχισμένοι. Εσείς ειδικά με τον φυσικό σας πλούτο θα ήσαστε εδώ και καιρό μια από τις πλουσιότερες και ευτυχέστερες χώρες του κόσμου. Αλλά κι εμείς, στηριγμένοι στην εργατικότητα του λαού μας, θα μπορούσαμε σήμερα να είμαστε σε μια από τις πρώτες θέσεις της Ευρώπης. Σκεφτείτε μόνο ότι στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο (1940-45) είχαμε 500.000 νεκρούς. Στη συνέχεια οι αγγλοαμερικάνοι μας οδήγησαν σε εμφύλιο πόλεμο (1946-49) με άλλους 100.000 νεκρούς και τη χώρα κατεστραμμένη. Τέλος οι ΗΠΑ μας επέβαλαν τη Στρατιωτική Χούντα (1967-74) με δεκάδες χιλιάδες φυλακισμένους και εκατοντάδες βασανιστές εκπαιδευμένους σε Σχολές των ΗΠΑ στον ηλεκτρονικό βασανισμό.

8. Ποια ανάμνηση κρατάτε από το πέρασμά σας από τον ενεργό πολιτικό βίο (ως Βουλευτής και Υπουργός) και από την περίοδο της αντίστασης στη δικτατορία;

Μ.Θ. Υπήρξα γέννημα-θρέμμα του πολέμου και της Εθνικής Αντίστασης κατά των φασιστών, που είχαν κατακτήσει τη χώρα μας. Έτσι πριν μάθω να ζω, έμαθα να πολεμώ για την Ελευθερία και να μισώ την βαρβαρότητα και τη βία. Όπου βλέπω βία -ας είναι και χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά- ξεχνώ τα πάντα και μεταβάλλομαι χωρίς να το επιδιώκω σε ανήμερο θηρίο, έτοιμος να θυσιαστώ, γιατί πιστεύω ότι μόνο έτσι κερδίζω το δικαίωμα να λέγομαι άνθρωπος. Αυτό που εσείς αποκαλείτε «πολιτική», για μένα είναι απλά η συστράτευση του πολίτη ενάντια σε κάθε μορφή βίας. Γιατί βία είναι και το ψέμα, η εκμετάλλευση, η ασχήμια και κάθε τι άλλο που θίγει τις ανθρώπινες αξίες που είναι η Ελευθερία, η Εθνική Ανεξαρτησία, η Δημοκρατία, η Κοινωνική Δικαιοσύνη, η Μόρφωση και ο Πολιτισμός. Χωρίς να ανήκω οργανικά σε κανένα πολιτικό κόμμα, έδρασα και εξακολουθώ να δρω σαν ελεύθερος σκοπευτής ακολουθώντας πιστά και πάντα τον ίδιο δρόμο. Όσο γι' αυτό που με ρωτάτε, ποια ανάμνηση κρατώ, η απάντηση είναι «της απόλυτης ανεξαρτησίας».

9. Γνωρίζετε καλά τις χώρες μας. Ποιες ομοιότητες και ποιες διαφορές έχουμε με το λαό σας;

Μ.Θ. Είναι φυσικό οι ρίζες των πολιτισμών μας να είναι διαφορετικές. Όμως εκείνο που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι ότι η ανθρώπινη καρδιά είναι παντού η ίδια και χτυπά με τον ίδιο ρυθμό.

10. Πάνω σε ποια είδη μουσικής δουλεύετε αυτήν την περίοδο; Συνθέτετε; Τι συνθέτετε; Η δουλειά σας ως συνθέτη περιστρέφεται αποκλειστικά γύρω από τη δουλειά της Ορχήστρας;

Μ.Θ. Οι δύσκολες συνθήκες μέσα στις οποίες αναγκάστηκα να ζήσω, δεν με εμπόδισαν να δημιουργήσω ένα πολύ μεγάλο -σε διαστάσεις- μουσικό έργο, που αυτή τη στιγμή ολοκληρώνεται η ψηφιοποίησή του στο Μουσικό Αρχείο της Βιβλιοθήκης Βουδούρη, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, ώστε από του χρόνου να είναι προσβάσιμο παγκοσμίως. Στο μεταξύ σας δίνω μερικές ηλεκτρονικές διευθύνσεις, όπου μπορείτε να γνωρίσετε ένα μέρος του. Αυτή την εποχή ασχολούμαι κυρίως με την Έκδοση των Μουσικών μου Απάντων. Πριν τρία χρόνια ολοκλήρωσα την τέταρτη μου όπερα «Λυσιστράτη» και ευθύς μετά συνέθεσα δυο νέους κύκλους τραγουδιών, τον 77ο που κυκλοφορεί ήδη και τώρα εργάζομαι στον 78ο, την «Οδύσσεια», που βρίσκεται στο στάδιο της ενορχήστρωσης.

11. Δε σας «τράβηξε» ποτέ η «Avant-Garde» της σύγχρονης μουσικής σκηνής; Σε ποια ή ποιες από τις σύγχρονες λαϊκές μουσικές αισθάνεστε πιο κοντά από άποψη αισθητικής;

Μ.Θ. Δεν πίστεψα και δεν πιστεύω ούτε στη μουσική ούτε και στον όρο "Avant-Garde" που τον θεωρώ ψεύτικο και υποκριτικό. "Avant-Garde" ως προς τι; Ως προς την μουσική; Ως προς τον Λαό; Επί πλέον οχυρωμένοι γύρω απ' αυτόν τον δήθεν επαναστατικό και πρωτοποριακό όρο συσπειρώθηκαν όλοι εκείνοι που θεωρούν την Τέχνη γενικά και τη Μουσική ειδικά σαν ένα πεδίο «κατασκευαστών» και όχι «γεννητόρων». Γιατί Τέχνη σημαίνει Γένεση. Όμως γι' αυτό δεν φτάνουν οι γνώσεις. Θα πρέπει να έχεις γεννηθεί για τον σκοπό αυτόν έχοντας την ιδιότητα να «γεννάς» έργα τέχνης που να μπορούν να νικούν τον χρόνο και τον θάνατο και προ παντός να εκφράζουν την βαθύτερη φύση του ανθρώπου που ζητά διέξοδο για να εκφραστεί.

 

Διάλογοι & Διαλογισμοί

Ομιλίες & Κείμενα

Διεθνές Συνέδριο

"εκ βαθέων"

ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ